Coraz częściej w swojej praktyce zawodowej spotykam się z problemem rodziców mających obywatelstwo polskie, którzy mieszkają ze swoimi dziećmi poza granicami Polski – w innym państwie Unii Europejskiej i jedno z rodziców pragnie za wszelką cenę powrocić do Polski bez uzgadniania tej decyzji z drugim rodzicem. Problem taki najczęściej dotyka pary pozamałżeńskie. Z czym wiąże się zabranie dziecka przez matkę, bez wiedzy i zgody ojca który posiada, podobnie jak matka, pełnię władzy rodzicielskiej? W takim przypadku mamy do czynienie z tzw. uprowadzeniem. Kwestie dotyczące uprowadzenia dziecka za granicę są przedmiotem uregulowania Konwencji dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, sporządzonej w Hadze w dniu 25 października 1980 r., które to przepisy stanowią część krajowego porządku prawnego i są stosowane w Rzeczypospolitej Polskiej bezpośrednio, z uwzględnieniem wiążącej Polskę Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia

20 listopada 1989 r. Konwencja swym zakresem obejmuje dzieci do lat 16.

Definicję bezprawnego uprowadzenia zawiera art. 3 Konwnencji zgodnie z ktorym uprowadzenie jest bezprawne w sytuacji gdy nastąpiło prawo do opieki, przyznanego określonej osobie (...) wykonywanego wspólnie lub indywidualnie, na mocy ustawodawstwa państwa, w którym dziecko miało miejsce stałego pobytu bezpośrednio przed uprowadzeniem oraz w chwili uprowadzenia prawa te były skutecznie wykonywane wspólnie lub indywidualnie albo byłyby tak wykonywane, gdyby nie nastąpiło uprowadzenie.

           A więc, bezprawne uprowadzenie następuje w chwili przekroczenia przez dziecko granicy państwa, w którym ma stały pobyt, bez wymaganej zgody osoby, której przysługuje prawo do opieki nad nim.

Każdy rodzić, który planuje naruszyć prawo do opieki drugiego rodzica, musi sobie zdawać sprawę z konsekwencji swoich działań. Podejmując decyzję samodzielnie, czyni to w sposób całkowicie bezprawny. Jakie uprawnienia ma rodzic, którego prawo do opieki zostało naruszone? W pierszej kolejności należy poinformować organy ścigania o zaistniałej sytyacji, a następnie złożyć wniosek o wydanie dziecka do właściwych organów centralnych Państwa, w którym dziecko miało swój stały pobyt.

Następnie, dokumenty zostaną przesłane do Umawiającego Państwa w którym znajduje się dziecko i w dalszej kolejności sprawa zostanie skierowana do właściwego Sądu Rodzinnego.  Postępowanie o wydanie dziecka obwarowane jest szczególnymi zasadami i winno zakończyć się w terminie 6 tygodni od dnia złożenia wniosku. Wymagania co do sprawności postępowania zostały zawarte w art. 11 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/01/2003 z dnia 27 listopaada 2003 r. Sąd w postępowaniu będzie badał, czy działanie rodzica wypełnia przesłanki uprowadzenia i czy na gruncie danej sprawy nie zachodzą okoliczności przewidziane w treści art. 13 Konwencji uniemożliwiające wydanie dziecka np. fakt wyrażenia zgody przez rodzica na uprowadzenie dziecka, ocena, czy nie dojdzie do poważnego ryzyka w związku z nakazaniem natychmiastowego powrotu małoletniego do jego pierwotnego miejsca zamieszkania, czy powrót dziecka niie narazi go na szkodę fizyczną lub psychiczną albo w jakikolwiek inny sposób psostawiłoby je w sytuacji nie do zniesienia.

 

Więcej szczegółowych informacji możecie Państwo znaleźć na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości pod następującum linkiem:

https://bip.ms.gov.pl/pl/ministerstwo/wspolpraca-miedzynarodowa/konwencja-haska-dot-uprowadzenia-dziecka/